भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका यांना कोटी कोटी प्रणाम 🙏
स्मृतिदिन · १० मार्च २०२६ · पुणे, महाराष्ट्र
खाली पहा
काव्यफुले · १८५४
त्यांचे अमर शब्द
सावित्रीबाईंनी लिहिलेली कविता — आजही मार्ग दाखवते
📖
मराठी · काव्यफुले
जा, शिका आणि लिहा-वाचा,
स्वावलंबी व्हा, कष्टाळू व्हा,
काम करा — ज्ञान आणि धन मिळवा.
ज्ञानाशिवाय सारे गेले,
पशुवत जगणे भाग पडले.
— सावित्रीबाई फुले, काव्यफुले (१८५४)
अर्थ · English
Go, get educated — be self-reliant, be hardworking. Work and gather wisdom and wealth.
Without knowledge, everything is lost. One is forced to live like an animal.
पान · Page 01
जीवनप्रवास
इतिहासाची नोंद
प्रत्येक ओळ एका धाडसाची कहाणी सांगते
१८३१
नायगावमध्ये जन्म
सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे ३ जानेवारी रोजी जन्म. त्या काळी मुलींना शाळेत जाण्याचा हक्क नव्हता. पण या मुलीने पुढे संपूर्ण देशाचे शिक्षण बदलले.
जन्म
१८४०
जोतीरावांनी शिकवले
वयाच्या ९व्या वर्षी जोतीराव फुले यांच्याशी लग्न. पतीने स्वतः घरी शिकवायला सुरुवात केली — हे त्या काळात अत्यंत धाडसाचे होते.
शिक्षणाची सुरुवात
१८४७
शिक्षिका प्रशिक्षण पूर्ण
अहमदनगर आणि पुण्यातील नॉर्मल स्कूलमधून प्रशिक्षण पूर्ण केले. भारताच्या पहिल्या प्रशिक्षित महिला मुख्याध्यापिका झाल्या.
पहिल्या महिला शिक्षिका
१८४८
भिडे वाडा — भारताची पहिली मुलींची शाळा
१ जानेवारी १८४८ रोजी पुण्याच्या भिडे वाड्यात पहिली मुलींची शाळा उघडली. शाळेत जाताना लोक दगड, चिखल, शेण फेकायचे — तरी सावित्रीबाई थांबल्या नाहीत. बदलण्यासाठी एक साडी सोबत ठेवत होत्या.
ऐतिहासिक क्षण
१८५४
काव्यफुले प्रकाशित
पहिला काव्यसंग्रह "काव्यफुले" प्रकाशित झाला. आधुनिक मराठी कवितेच्या जनक. ब्रिटिश भारतात मान्यता मिळालेल्या पहिल्या दलित महिला लेखिका.
साहित्य
१८६३
विधवांसाठी आश्रम
बालहत्या प्रतिबंधक गृह स्थापन केले — भारतातील पहिले विधवा निवारा केंद्र. एका ब्राह्मण विधवेच्या मुलाला यशवंत म्हणून दत्तक घेतले.
समाजसेवा
१८९०
सत्यशोधक समाजाचे नेतृत्व
जोतीरावांच्या निधनानंतर सत्यशोधक समाजाच्या एकट्या अध्यक्षा झाल्या. जातिभेद, हुंडा आणि अस्पृश्यतेविरोधात अखेरपर्यंत लढत राहिल्या.
नेतृत्व
१८९७
प्लेगच्या रुग्णांची सेवा करताना बलिदान · १० मार्च
पुण्यात प्लेगची साथ पसरली. सावित्रीबाईंनी स्वतः रुग्णांना पाठीवर घेऊन दवाखान्यात नेले. प्लेगची लागण झाली आणि त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला — जगल्या तसे मेल्या — सेवेत, निस्वार्थपणे.
अमर बलिदान
संख्यांत इतिहास
त्यांचे कार्य — आकड्यांत
एका महिलेने काय केले ते पाहा
0
शाळा स्थापन केल्या
आयुष्यभरात एकट्याने १८ मुलींच्या शाळा उभारल्या — शून्यातून.
0
वर्षांचा संघर्ष
१८४८ ते १८९७ — ४९ वर्षे अखंड शिक्षण आणि समाजसुधारणेसाठी लढत राहिल्या.
0
मुली शिकल्या
१८५१ सालीच त्यांच्या तीन शाळांमध्ये १५० हून अधिक मुली शिक्षण घेत होत्या.
0
वर्षांपूर्वी क्रांती
आजपासून १७८ वर्षांपूर्वी त्यांनी मुलींच्या शिक्षणाची क्रांती सुरू केली.
विनम्र श्रद्धांजली 🙏
तुम्ही पेटवलेली शिक्षणाची मशाल आजही कोट्यवधी मुलींना मार्ग दाखवते.
तुमचे बलिदान अमर आहे — तुमची आठवण अमर आहे.